Tagarchief: arbeid

Het basisinkomen

Een poos geleden keek ik een aflevering van Tegenlicht over het basisinkomen.  Deze aflevering is alweer 2 jaar oud, maar nog steeds actueel.

Er is meer over te doen de laatste tijd.
Er is een beweging van mensen die zich hardmaken voor het invoeren van het basisinkomen.

Er verandert een hoop in de wereld. Sinds de industriële revolutie is er meer en meer productie en zijn mensen gericht op steeds meer spullen en steeds. We stikken letterlijk in de rotzooi en het is niet houdbaar op deze manier door te gaan.

 

revoluties 
Inmiddels hebben we ook een digitale revolutie gehad en de ontwikkelingen zijn nog altijd in rap tempo gaande. Ook de banenmarkt verandert. Steeds meer menselijke handelingen kunnen overgenomen worden door robots en computers. Stort het huidig economisch systeem dan niet in elkaar? Er is steeds meer welvaart, maar steeds minder werk. Terwijl het idee was dat mensen hun arbeid inruilen voor geld om van te kunnen leven.

 

Het begin van een nieuwe tijd
Een nieuw sociaal model zou een oplossing kunnen zijn.

Econoom Erik Brynjolfsen zegt: ‘We staan aan het begin van een nieuwe tijd: the second machine age, waarin niet iedereen meer kan rekenen op een vaste baan. We staan aan het begin van een omwenteling als het gaat om de verhouding tussen kapitaal en de manier waarop we in de toekomst aankijken tegen het begrip werk.
Al 200 jaar heeft technologie banen vernietigd, maar ook gecreëerd. Met de second Machine age versnelt dat proces. Vooral de laatste 5 à 10 jaar met Big data en andere grote doorbraken in kunstmatige intelligentie worden machines snel beter in dingen doen die eerst alleen mensen konden.
Vooral mensen die routinematig informatie verwerken, zijn hard getroffen.

Brynjolfsen voorspelt ook dat de economische groei vooral bepaald zal worden door een klein groepje superrijken. Er is sprake van toenemende inkomensongelijkheid en er is minder vraag naar arbeidskrachten. Als arbeid minder waard wordt werkt dit systeem niet meer.

 
werken voor een baas is achterhaald 
Econoom Marcel Canoy vertelt dat we in de toekomst meer voor onszelf of voor een ander gaan werken dan voor een baas. We zullen het moeten hebben van creativiteit en innovatie. Door onze sociale netwerken kunnen we nu al met iedereen contact hebben.
* we zullen meer vrije tijd hebben en die op een maatschappelijke manier invullen, bijvoorbeeld door mantelzorg te verlenen of iets creatiefs te doen.
* We worden allemaal ouder (vergrijzing) wat leidt tot meer zorgvragen en we zullen met minder mensen de belastingopbrengsten moeten ophalen.

Hoe gaan we onze welvaart verdelen?

 

ethisch conflict
Yara Rahimi werkte als re-integratie consulente. Zij vertelt: ‘Er werd veel geld gestopt in re-integratie-trajecten en werkervaringsplekken. Mensen gingen met veel enthousiasme aan de slag en kwamen na ongeveer een half jaar gedemotiveerd terug omdat het traject niet aansloot op de arbeidsmarkt.
Er was een enorme verzakelijking van het sociale stelsel.
Er was een man die graag zelf voor zijn dementerende moeder wilde zorgen. Hij had zelf in de zorg gewerkt en gezien hoe het er daar aan toe gaat. Hij wilde zijn moeder daar niet aan overgeven.
Yara had last van ethische conflicten: Moet ik deze man forceren in een bepaald traject of laat ik deze man zijn moeder verzorgen. En hoeveel zou het de staat kosten als hij niet zijn moeder zou verzorgen?

Ons systeem van sociale voorzieningen is momenteel een rondpompmachine met toeslagen. 80% van de mensen krijgt ergens een toeslag voor en dit systeem is erg fraudegevoelig, waardoor er ook een controleapparaat op moet worden gezet.

 

Canadees experiment
In het Canadese dorpje Dauphin hebben ze in 1974, al eens een experiment gedaan met het invoeren van een basisinkomen. Het mincome-project genoemd.
1000 families kregen 4 jaar lang een basisinkomen.
Na afloop van het project werd er niets meer over vernomen. De resultaten waren jarenlang zoek. Toen de politieke wind veranderde, was er geen interesse meer in het project. Men was meer bezig met het vermijden van grote nieuwe kostenposten.

Tot Evelyn Forget, gezondheidseconoom, in het Winnipeg Archief de dossiers opduikelde. Zij analyseerde de gegevens. Het doel van het onderzoek was de invloed achterhalen van een basisinkomen op de arbeidsparticipatie. Ook andere effecten op het gedrag binnen de samenleving en de economische effecten op de maatschappij werden onderzocht. Met een team van economen, sociologen en antropologen werd dit onderzocht.

Dauphin was een stabiele en hechte gemeenschap.
Iedereen in het dorpje kreeg een aanvulling afhankelijk van hun inkomen en gezinsgrootte.
Ziekenhuisopnames en bezoek aan artsen daalde met 8,5%. Er gebeurden minder ongelukken en verwondingen, minder huiselijk geweld en mensen ervoeren minder stress. Mensen waren gelukkiger en gezonder.
Mensen krijgen meer eigen verantwoordelijkheid en de middelen om hun eigen leven in te richten.

De angst dat mensen door een basisinkomen minder zouden gaan werken, klopte tot op zekere hoogte: Sommige mensen maakten inderdaad minder arbeidsuren. Maar de mensen die minder gingen werken, gebruikte hun tijd om andere nuttige dingen te doen, bijvoorbeeld studeren.

Een overzicht van de kosten en baten van de invoering van een basisinkomen in Nederland zou er zo uit kunnen zien volgens Canoy

Baten: Op jaarbasis kosten Op jaarbasis
Alle toeslagen en uitkeringen verdwijnen 75 miljard Uitkering op het niveau van een AOW (760 euro per maand) 117 miljard
aftrekposten 40 miljard Kinderen (380 euro per maand) 18 miljard
Uitvoeringskosten 6 miljard Bijzondere uitkering (bijvoorbeeld voor gehandicapten) 20 miljard
studiefinanciering 4 miljard
totaal 125 miljard 155 miljard

Er is dan een gat van 30 miljard.

Maar wat levert het op?
Mensen maken hun eigen keuzes en worden niet gedwongen door noodzaak. Mensen worden creatiever, wat leidt tot betere innovatie en hogere arbeidsproductiviteit.

Er zijn ook zachte baten zoals mantelzorg en andere nuttige dingen die mensen in hun vrije tijd kunnen doen. Er komt meer ruimte voor zaken als zelfontplooing, kunst, filosofie en muziek. Bovendien maakt meer vrije tijd gelukkiger.

En kunnen we accepteren dat een deel van de samenleving niet meer hoeft te werken?
Robots zijn onze nieuwe loonslaven.

 

Protestantse arbeidsethiek
Er heerst in onze cultuur nog steeds een protestantse werkethiek: je moet een baan hebben om erbij te horen.
Die cultuur was van belang voor de vooruitgang die we geboekt hebben, maar kan contraproductief worden als er weinig banen zijn.

We leven in een paradox van enorme welvaart en alle middelen aan de ene kant, maar werkloosheid en armoede aan de andere kant door een toenemende economische ongelijkheid en onzekerheid.

Waar gaan we geld vandaan halen, vragen mensen zich af. Dat kan alleen door belastingen te verhogen.
We zijn het niet bereid te betalen.
Eigenlijk zouden we nogmaals een dergelijk experiment moeten doen. op een Waddeneiland misschien?

Bekijk de aflevering van Tegenlicht op youtube.

Make poverty history
‘saving the planet is down to all of us, but we cannot expect people still stuck in the poverty trap to think of it as a priority. Creating a fairer society and saving the planet go hand-in-hand.’