Tagarchief: armoede in Nederland

Extreme rijkdom

Jeff Bezos, de oprichter van Amazon is momenteel de rijkste man ter wereld. Het bedrijf heeft op dit moment een beurswaarde van 1,3 biljoen euro (€1.300.000.000.000), zijn persoonlijke fortuin wordt geschat op meer dan 160 miljard euro (€160.000.000.000).

Jeff Bezos wealth in rice
(In dit filmpje wordt beeldend weergegeven hoe onvoorstelbaar veel dit is. Verwarrend is dat het Amerikaanse Billion hetzelfde is als het Nederlandse Miljard, en niet biljoen.)

Wereldwijd nemen verschillen tussen arm en rijk steeds meer toe. Steeds meer geld gaat naar steeds minder mensen.

Geld als doel 
Extreme rijkdom zou kunnen worden verdedigd, door het argument dat het hier gaat om extreem knappe mensen die extreem hard werken. Toch is er veel kritiek op deze ongelijkheid.

Er is een armoedegrens waaronder mensen niet kunnen voorzien in hun levensbehoeften, maar zou er ook een rijkdomsgrens kunnen worden vastgesteld? Filosoof Ingrid Robeyns schreef over het onderwerp rijkdom onderwerp het essay ‘rijkdom’ en liet zich inspireren door Politika van Aristoteles. Aristoteles maakt een onderscheid tussen doel en middel en stelt dat rijkdom geen doel op zich zou moeten zijn. De mens heeft volgens hem als doel om een goed leven te leiden, waaronder hij verstaat een deugdzaam leven en een gulden middenweg tussen te veel en te weinig. In een interview met Robeyns in filosofie magazine haalt zij een fotoboek aan van Lauren Greenfield met portretten van superrijken in Los Angeles. Het laat zien hoe geld door hen wordt besteed aan statussymbolen: ‘dure sieraden, kleuters met designjurken, villa’s vol Versace-meubels en honden! Die plastische chirurgie hebben ondergaan.’ De mensen lijken de realiteit uit het oog te zijn verloren.
Niet alleen in de tijd van Aristoteles is zijn filosofie relevant. Ook in onze tijd wordt economische groei nog steeds als doel op zich gezien en draait het leven van veel mensen om individuele verantwoordelijkheid om succesvol te zijn/veel geld te verdienen. Het is nuttig om hier vraagtekens bij te zetten.

De factor geluk
Robeyns stelt dat rijkdom nooit de verdienste is van 1 persoon. Welvaart kan niet worden gecreëerd zonder op de schouders van vorige generaties te staan en gebruik te maken van technologie die door anderen is bedacht. Bovendien speelt toeval een grote rol. Of je gebruik kunt maken van middelen als technologie en instituties is afhankelijk van geluk: het land waarin je geboren bent, genenpakket, opvoeding etc.

Belasting
Er is geen sprake van rechtvaardige belastingen: de middenklasse betaalt relatief meer belasting dan de superrijken en burgers relatief meer dan bedrijven. Gaten in de wetgeving maken het mogelijk om geen of weinig belasting te betalen. Wanneer er meer geld van de rijken naar de schatkist gaat, zou het kunnen worden ingezet voor meer gelijkheid en dat is hard nodig.

Armoede in Nederland
Op dit moment leven ongeveer 584.000 huishoudens, 7,9 procent van alle huishoudens in Nederland, in armoede. Dit blijkt uit een rapport van het CBS. Ondanks de economische groei van de afgelopen jaren, is het aantal mensen dat in armoede leeft de afgelopen drie jaar gelijk gebleven. Waarschijnlijk is dit percentage in het afgelopen half jaar nog verder toegenomen ten gevolge van de Corona-crisis.

Geld is macht 
Extreme rijkdom geeft mensen politieke macht, omdat zij met donaties politieke keuzes kunnen beïnvloeden. Dit brengt de democratie in gevaar. In Amerika kunnen alleen allen nog hele rijke mensen zich kandidaat stellen voor het Congres, omdat campagne voeren een grote investering van eigen middelen vraagt.

Ecologische voetafdruk
Extreem rijke mensen hebben vaak een grotere ecologische voetafdruk, onder andere door grotere woningen, zwembaden en verre reizen. Ook hebben zij vaak hun fortuin te danken aan processen die grote ecologische schade veroorzaken. Het zou daarom rechtvaardiger zijn als de superrijken meer geld moeten bijdragen om de klimaatcrisis tegen te gaan.

Of zij deze verantwoordelijkheid nemen, valt te betwijfelen. Er valt veel te winnen als mensen verder kijken dan hun eigen omgeving en nadenken over hoe we met elkaar samenleven en wat we elkaar verschuldigd zijn. Een democratie vraagt om betrokken mensen die zichzelf niet enkel zien als consument.

What’s in it for Jeff?
Boven een bepaald bedrag maakt geld niet gelukkig. Uitgaven aan statussymbolen tonen een ratrace waarin men niet voor elkaar wil onderdoen. Onderzoek van psycholoog Csikszentmihalyi laat zien dat voor wie weinig geld heeft, meer welvaart wel leidt tot meer geluk. Maar voor wie erg rijk is, heeft extra welvaart geen effect. Het tegendeel geldt: Tijd is schaars en de tijd van mensen die veel geld verdienen is duurder. Daarom nemen zij vaak minder de tijd voor trage bezigheden als wandelen in het bos of koffie drinken met familie en vrienden, wat hele waardevolle bezigheden zijn.

December | 2013 | United State of America | Page 2

Verder lezen?: Wie stopt Jeff Bezos, de rijkste man ter wereld die alleen maar rijker wordt

Bronnen:
* filosofie magazine juni 2019
* https://www.nibud.nl/beroepsmatig/half-miljoen-nederlanders-leven-in-armoede/
* https://www.languagelab.nl/stijlgids/billion-is-geen-biljoen