Tagarchief: eenzaamheid

Worstelingen van een klimaat-gekkie

Hoe ik omga met mijn klimaat-depressie

Gisteravond zag ik op youtube een kort fragment van yung dwdd over klimaatdepressie.
Zelf herken ik mij hier wel in: Ik maak me ook grote zorgen over klimaatverandering, het milieu en het toekomstbeeld wat ons boven het hoofd hangt. Het maakt me angstig, moedeloos en wanhopig.
Er zijn ook mensen die dit gek vinden of er zelfs kwaad van worden, lees ik bijvoorbeeld in de comments.

Waanzin
Ik snap aan de ene kant het sentiment van: wat een gezeur! Dat het woord duurzaamheid je de strot uitkomt, omdat je geen zin hebt om je verantwoordelijk te voelen, na te moeten denken over keuzes en misschien te veranderen. Ik snap dat je daar geen behoefte aan hebt. Sommigen mensen, zoals Peter, Ruben en Bob, gaan nog een stapje verder en hebben het over ‘linkse propaganda’, belastinggeld, gejank en grotere problemen. Alsof het allemaal ‘fake news’ is. Dan zou het om één gigantisch groot complot gaan. Dat je zo in het ootje wordt genomen is wel heel triest inderdaad. Maar daar trappen Peter, Ruben en Bob natuurlijk niet in! Zij weten wel beter. Eigenlijk zijn we allemaal een beetje zielig. De klimaat-gekkies zoals ik, omdat ze depressief worden vanwege klimaatverandering en de complotdenkers, omdat ze gefrustreerd raken doordat ze zien hoe een groot deel van de mensheid mee gaat in de klimaat-waanzin.

Wel denk ik dat het goed is om kritisch te blijven en zo min mogelijk taboes te hebben als het gaat om haalbare oplossingen.

Bewustwording
Zoals ik eerder schreef, ben ik mij de afgelopen 10 jaar steeds meer betrokken gaan voelen met de wereld om mij heen. Dit is in mijn ogen een proces van volwassenwording, maar ook gevolg van de globalisering en beschikbare informatie. Er lijkt aan de ene kant een soort collectief bewustwordingsproces gaande van het belang van duurzaamheid en dat alle keuzes die je maakt, gevolgen hebben voor anderen, groot en klein.
Ik ga er voor het gemak even vanuit dat ik niet in het ootje wordt genomen en dat de media die ik hoog heb zitten, beogen betrouwbare informatie boven tafel te krijgen. Ik heb vele bronnen geraadpleegd zoals de Correspondent, die uitgebreide onderzoeksjournalistiek bedrijven met bronvermeldingen. Ik kan concluderen dat tussen de 90 en 100% van de wetenschappers het erover eens is dat er sprake is van een zeer onwenselijke klimaatverandering en dat de mens daar invloed op heeft. Na de industriële revolutie is een plotselinge en enorme stijging van onder andere CO2 te meten. De gevolgen hiervan zijn catastrofaal en zijn nu al merkbaar op veel plekken. Een aantal feiten over concrete gevolgen zet ik later nog eens op een rijtje. Ik kan natuurlijk begrijpen dat dit geen leuk nieuws is en dat het voor je eigen gemoedsrust fijn is om ongunstige bevindingen in twijfel te trekken. Maar het valt eigenlijk niet meer te ontkennen.
Ik heb me wel eens afgevraagd waarom het met zo raakt, waarom het anderen minder lijkt te raken. Psychologisch is dit onder andere te verklaren doordat veranderingen op veel weerstand stuiten.

Waarom is het belangrijk
Persoonlijke omstandigheden spelen een grote rol in hoe je de wereld om je heen ervaart.
Nu is het in mijn geval zo dat ik net ben afgestudeerd (alleen nog ‘even’ het eindgesprek), ineens veel meer tijd heb om na te denken over de zin van het leven en in een onzekere nieuwe fase van mijn leven zit waarin een hoop gaat veranderen. Daarnaast heeft het thema van mijn onderzoek (eenzaamheid) een hoop bij me naar boven gehaald en als klap op de vuurpijl is het van de een op de andere dag herfst. Dit alles zorgde voor een lichte mate van existentiële crisis. Wanneer ik niet helemaal zeker ben over de zin van mijn leven, vraag ik mij ook weleens af wat eigenlijk de zin is van het leven in het algemeen.
Eerder schreef ik wel eens dat het mij pijn doet om te zien dat hetgeen waar ik om geef, geweld wordt aangedaan. Blijkbaar geef ik ergens om. Wat is dat iets precies? Mijn leven? Het leven op aarde? De aarde? Toekomstige generaties?
En wat is het dat het leven de moeite waard maakt? Dat zijn toch de mensen om je heen. De connectie. De mens is een sociaal dier.

Eenzaamheid 
Met mijn zorgen over het klimaat, voel ik mij weleens eenzaam, omdat ik het idee heb dat mensen er geen zin in hebben, er moe van worden en geïrriteerd of ze begrijpen het niet zo goed. Ik wil eigenlijk niet negatief zijn en de sfeer verpesten door al te zware onderwerpen aan te snijden. Mensen willen het niet horen, denken dat het wel los zal lopen, dat het waarschijnlijk overdreven is, dat technologische ontwikkelingen alles wel zullen oplossen. Dat het niet aan hen is, of dat het geen zin heeft. Ik wil mensen niet tot last zijn. maar het opkroppen werkt ook niet. Het moet er gewoon uit, anders ontplof of implodeer ik. Het sijpelt dan ook regelmatig naar buiten: waar het hart van vol is, loopt de mond van over.
Ik ben nou eenmaal een (irritante) moraalridder, linkse gütmench-hippie van de groene kerk en ik wil mijzelf accepteren zoals ik ben. Idealisme en betrokkenheid zijn geen slechte eigenschappen.

Verantwoordelijkheid
Aan de ene kant ben ik sceptisch over het nut van individuele gedragsverandering. Er wordt in mijn ogen wel buitensporig veel aandacht besteed aan individuele verantwoordelijkheid, wat gepaard gaat met destructieve schuldgevoelens. En de grootste vervuilers lijken het positieve effect van je moeite dubbel en dwars teniet te doen. (Uitbreiding van luchtvaart, investeringen in olieboringen etc.)
In je eentje verantwoordelijkheid dragen is grootheidswaan, waanzin als druppeltjes sprenkelen op een gloeiende plaat. Maar toch wil of moet ik iets doen. Ik wil me niet machteloos voelen. Actie ondernemen geeft mijn leven zin. Ik wil graag geloven dat alle actie zin heeft, omdat alle kleine beetjes meer zijn dan niets en veel kleine beetjes gezamenlijk de noodzakelijke verandering in gang kunnen zetten.

Wat een uitdaging blijft, is positief blijven of in ieder geval constructief te zijn en in oplossingen te denken. Ik weet dat het bijzonder weinig zin heeft om te blijven hangen in depressieve gevoelens.

Klimaatgesprekken
Ik heb in 2019 een workshopreeks gevolgd ‘klimaatgesprekken’ waarbij we met elkaar voornamelijk praatte over mogelijke acties op verschillende levensgebieden als wonen, reizen, voeding, spullen etc. gericht op het verkleinen van je ecologische voetafdruk. Het waren in totaal 6 bijeenkomsten, maar ik ben 2 keer niet geweest, omdat het me even teveel was. Een van de bijeenkomsten die ik heb gemist, ging over eten. Daar zag ik zo tegenop, omdat ik vond dat ik zo had geslackt op dat gebied. Ik voel me dan schuldig en geneer me voor mijn niet duurzame voedingskeuzes.
Terwijl mijn mede-cursisten en gespreksleiders hele aardige mensen zijn en er veel ruimte was om negatieve emoties, kritiek, twijfels en worstelingen te bespreken.

Ook na afloop van de cursus heb ik in de groeps-app mijn zorgen gedeeld. Ik zei dat ik veel last had van somberheid over klimaatverandering, de leefbaarheid op aarde, de toekomst van de mensheid en ander leven op aarde. Anderen herkenden deze gevoelens wel, dat is heel fijn om te merken dat je er niet alleen in staat. Dat geeft toch veel steun. Iemand zei: ‘wat mij altijd helpt is uitzoomen. De mens is een zeer adaptief dier dat voor allerlei problemen zoveel oplossingen kan bedenken. Vliegen is inderdaad vervuilend, maar zorgt ook voor verrijking, globalisering, contact met andere culturen.. dat vliegtuig heeft diezelfde mens bedacht. Logisch dat we niet zo snel stoppen met vliegen, het is namelijk te gek! De transitie waar we nu inzitten, komt met horten en stoten vooruit. Uitzoomen helpt, omdat je dan kan focussen op de grote (trend)lijnen. Westerlingen eten steeds minder vlees en worden zich steeds bewuster van hun rol op hun leefomgeving. Vorig jaar liepen 8.000 mensen mee bij een klimaatprotest, dit jaar waren het er 40.000 in de stromende regen. De jeugd is zich meer bewust dan ooit (klimaatspijbelaars). Ja, het gaat langzaam, maar ik kies er bewust voor om te focussen op de positieve trends. En begrip te hebben voor de tegenbeweging (zoals FvD-stemmers). Lukt me overigens niet altijd, en dan kan ik me ook intens rot voelen 😉 Dan is het fijn om te kunnen delen met anderen.’
Een ander zei: ‘Ik denk dat mooie voorbeelden andere mensen toch helpen. Bewust of onbewust.’

Morgen begint nu 
In het boek ‘Morgen begint nu’ staat ook  iets moois over omgaan met gevoelens van wanhoop:
‘Als je intensief bezig bent met klimaatverandering, komt het onderwerp hoop vaak bovendrijven. Hoe zorg je dat je de moed niet verliest? Hoe wapen je je tegen wanhoop?  Hoop moet realistisch zijn, want met vals optimisme schiet niemand iets op. Tijdens de strijd tegen het fascisme in de jaren 20, muntte de Italiaanse socialist Antonio Gramsci de beroemde zinsnede ‘pessimisme van het verstand en optimisme van de wil’. De zin stond bovenaan zijn krant l’Ordine Nuovo. Hij bedoelde daarmee dat je altijd de harde waarheid onder ogen moest zien, weg moest blijven van illusies en desondanks de vastberadenheid moest zien te vinden om te vechten voor wat je rechtvaardig en goed vindt. De activist Shaun Chamberlin gebruikt de term ‘dark optimism’ voor zijn gemoedstoestand. Hij beschrijft dat als volgt:

‘..naar het leven kijken zonder angst voor de waarheid – ook als die waarheid onaangenaam of onverteerbaar is. Door het onbekende te onderzoeken zien we het zoals het is, niet zoals het er in onze nachtmerries uitziet. Ons wapen tegen duisternis is een onverslaanbaar geloof in de mogelijkheden van de mensheid.’

De boeddhistische schrijvers Joanna Macy en Chris Johnstone gaven hun boek als titel Active Hope om te laten zien dat volgens hen hoop eerder een handeling of actie is, dan een geloof of een gemoedstoestand. Wat je mening daar ook over is, je zult hoe dan ook een manier moeten vinden om de uitdagingen die voor ons liggen onder ogen te zien en tegelijk een realistische mate van hoop te houden. Mensen doen dat op verschillende manieren.’

Daaronder staan een aantal voorbeelden die in de groeps-app ook werden genoemd:Je kan er niet constant mee bezig zijn. Zoek afleiding, troost, gelijkgestemden, praat erover, onderneem actie, ga sporten, wandelen etc.

In een volgend blog ga ik in op de meest zinvolle acties die je zelf kunt ondernemen om een verschil te maken.

 

Bronnen: 
website klimaatgesprekken

Morgen begint nu. klimaatvriendelijke keuzes, het nieuwe normaal.

 

 

 

De hel dat zijn de anderen

 

Vriendschap
Een thema dat mij  al een tijdlang bezighoudt is vriendschap.
Nu alweer een aantal jaren geleden heeft er iets naars plaatsgevonden op dit gebied, dat ik al die tijd maar moeilijk los kon laten. Ik heb mijn hersenen gepeinigd hierover.

Regelmatig kom ik dingen tegen in mijn leven die mij herinneren aan het ‘voorval’ en betrokkenen.
Vele associaties en psychologische en filosofische vraagstukken dienen zich aan.

 

Familieblues
Zo las ik bijvoorbeeld het boek 
familieblues  van Yvonne Kroonenberg. Makkelijk leesbaar en interessant. Zij heeft een ronde gedaan langs allerlei mensen met familieverhalen. Het is wat.
Een hoop ellende komt hierin langs ook. Dat lijkt me reëel. Ieder huisje heeft zijn kruisje.
Maar met humor en relativeringsvermogen, hebben deze verhalen wat.

 

Breuken
Bij iedere relatie tussen mensen kan er veel warmte en liefde zijn, maar ook een hoop frustraties en onvermogen. Met een familielid heb je een bloedband die altijd zal blijven bestaan. Je blijft met elkaar verbonden, wat er ook gebeurd. Al gebeuren er soms nare dingen waardoor mensen elkaar nooit meer willen zien. Complexe materie. Wanneer is iets onvergeeflijk, wat ben je bereid in te slikken, wat heb je voor de ander over, wat is de moeite van het bespreken waard? In de meeste gevallen hebben uit de hand gelopen ruzies denk ik te maken met zaken als geld en gekwetste gevoelens. Ook belangrijk is je eigen interpretatie van intenties.
Soms wordt contact hersteld. De dood kan mensen soms dichter bij elkaar brengen. Soms ook niet.
Wat is de verbindende factor in relaties?

Vriendschappen en liefdesrelaties verschillen van elkaar en van familiebanden.
Maar waar de grens precies ligt is vaak onduidelijk. Afstand speelt mee. Beter een goede buur dan een verre vriend.
Ben je niemand iets verschuldigd of voel je je loyaal en betrokken? Ervaar je ook warmere en koelere periodes in iedere relatie?

 

Wat verwacht je van vrienden? Wat verwachten vrienden van mij? 
Ik voel me regelmatig onzeker over mijzelf in verhouding tot andere mensen.
Vinden mensen mij wel leuk en aardig, willen ze wel met me omgaan? Belangrijkste is denk ik toch dat ik mezelf leuk en aardig vind. Maar zelfvertrouwen is in mijn ervaring niet iets dat je puur uit jezelf kunt halen. Een mens is een sociaal dier en daarmee deels afhankelijk van bevestiging van anderen. Wordt je gewaardeerd als mens?

In sommige series hebben vriendengroepen het zo gezellig met elkaar, dat ik denk: dat zou ik ook wel willen! Maar in het echt leidt iedereen vaak zijn eigen leven. Bovendien ben ik erg op mijn privacy gesteld en zou ik het eigenlijk vreselijk vinden als er continue mensen in mijn woonkamer zouden zitten. Bij Girls is het trouwens helemaal niet zo gezellig. Wel realistischer denk ik.

 

Hoge verwachtingen
Ik denk dat ik inderdaad hoge verwachtingen kon hebben van mensen. Maar nog het meeste van mezelf. Is dat een slechte eigenschap? Ik heb me teleurgesteld gevoeld en dat is me zwaar aangerekend. Ik heb teveel verwacht van mensen en kan zelf ook niet aan ieders verwachtingen en wensen voldoen. That’s life denk ik. Deal with it.

 

Heb ik mensen kapotgemaakt? 
Ook was ik bezig met een opdracht voor school waarin ik een casus behandelde.
Ik besprak de moeilijkheden waar ik tegenaan liep in het begeleiden van een cliënte in mijn vrijwilligerstraject. Dit heeft mij ook weer aan het denken gezet over hoe ik met bepaalde sociale vraagstukken om moet gaan.

Ik moest denken aan de fouten die ik hierin in het verleden heb gemaakt en hoe ik in de toekomst beter met die dingen om kan gaan. Ik heb de neiging te blijven malen en te piekeren, allerlei zaken erbij te betrekken en in een negatieve spiraal terecht te komen. Mijn gedachten draven door en ik denk dan bijvoorbeeld aan alle mensen die ik pijn heb gedaan en heb gekwetst in mijn leven.
Is het bijvoorbeeld mogelijk om iemands leven te ruïneren? Nu lijkt me dat een beetje overdreven in mijn geval. Maar er worden in het leven regelmatig hartjes vermorzeld en verbrijzeld. Of mensen krijgen een flinke knauw van een ander. Bedoeld en onbedoeld. Hier heb ik later ook nog wel een dingetje over.

 

Leerdoelen
Tijdens mijn studie moet ik constant persoonlijke leerdoelen SMART formuleren,evalueren en reflecteren. Soms denk ik: laat me gewoon met rust. Maar het is in ieder geval prettig, als je iets leert (van je fouten,) dat je het concreet kunt maken.
Ik heb het idee dat iets leren op dit vlak niet anders kan gaan dan door op je bek te gaan. Voor mij althans.
Enkel theorie zegt niks.

 

 

Maar wat heb ik nou ook alweer geleerd? Ik probeer het voor mezelf op een rijtje te zetten:

* Bij hoge verwachtingen, vergroot je het risico op teleurstellingen. Ik blijf dit lastig vinden. Al gaat het in de belangrijkste relaties in mijn leven op dit moment erg goed.

* Het is belangrijk voor mensen dat zij zich gewaardeerd voelen. Neem mensen die er voor je zijn niet voor vanzelfsprekend. Ik ben zelf geloof ik niet zo heel erg complimenteus, maar ik doe mijn best. Je kunt verbaal je waardering uitspreken, maar ook door attent te zijn naar iemand en te laten merken dat je aan iemand denkt.

* Het is belangrijk te vertrouwen op je intuïtie. Blijf bij jezelf en voelt iets niet goed, neem dan zoveel mogelijk afstand. Van trekken aan een dood paard wordt je niet gelukkig. Forceer jezelf niet in iets dat niet bij je past. Geeft iemand je een goed gevoel, koester dat.

* Je kunt onmogelijk iedereen tevreden stellen/ met iedereen bevriend zijn.

* Maak van je hart geen moordkuil, krop je gevoelens niet op, maar praat erover.
Lukt dit niet met degene om wie het gaat, bespreek het dan eerst met iemand anders (je partner, een goede vriend of vriendin of een hulpverlener). Spreek je uit en spreek vanuit jezelf over je eigen gevoelens en verlangens in plaats van met verwijten te komen.

Dat was even het belangrijkste voor nu geloof ik.

Ook interessant:
column Tim den Besten over eenzaamheid