Tagarchief: filosofie

Filosoferen met Charlotte: Wat is een mens?

Filosoferen met Charlotte

onderwerp van vandaag: wijsgerige antropologie: Wat is een mens?

Mijn identiteit
Wat maakt een persoon tot wie hij is, wat maakt zijn identiteit en is er een kern?
Ben je nog steeds dezelfde persoon als de baby uit je eerste fotoboek? Alle cellen in je lichaam zijn vervangen, maar is er iets dat hetzelfde blijft? En zijn we zo redelijk als we denken?

Mensen maken verhalen en hebben herinneringen. Alle herinneringen kun je aan elkaar rijgen tot een samenhangend verhaal. We geven ons leven betekenis door verhalen. Maar als je je geheugen verliest bijvoorbeeld door hersenletsel, wat blijft er dan van je over? Is er naast het geheugen nog iets anders dat de mens maakt tot wie hij is? Zijn we meer dan een verzameling herinneringen?

Vrije wil
Over een roodborstje kun je op Wikipedia lezen dat hij broedt van april tot juli en in twee broedsels 5 tot 7 eieren legt. Dit gedrag is geen bewuste keuze, in tegenstelling tot het gedrag van de mens, die zelf zijn eigen leven moet vormgeven. Wij mensen zijn ons bewust van onszelf en onze sterfelijkheid. Mensen zijn, anders dan veel dieren, in staat zichzelf van een afstandje te bekijken en na te denken over wie zij willen zijn in plaats van enkel te reageren op hun omgeving. Van sommige andere dieren weten we dat zij ook een ver ontwikkeld bewustzijn hebben, zoals dolfijnen en olifanten.
In de moderne westerse wereld wordt veel waarde gehecht aan de vrije wil en met deze vrijheid om je eigen keuzes te maken, komt ook verantwoordelijkheid.

I-Robot
Hoe zie jij dit? Wat maakt jou tot wie je bent?
Heb je een lichaam of ben je een lichaam? Als we enkel materiaal zijn en alle processen in de hersenen scheikundig te verklaren zijn, hoeveel vrijheid hebben we dan om zelf keuzes te maken?
Zou je een mens dan kunnen nabouwen? Met emoties en alles erop en eraan? Ik heb weinig verstand van kunstmatige intelligentie (robots en computers) maar ik geloof dat een computer geprogrammeerd wordt om bepaalde wetmatigheden/regels te volgen. Wat eruit komt, wordt bepaald door wat je erin stopt. Allerlei organen kunnen tegenwoordig vervangen worden door apparatuur. Iemand met een kunsthart is nog steeds een mens, maar iemand met een kunstmatig brein wordt niet zo gezien.

Tot op zekere hoogte wordt bij mensen wat eruit komt ook bepaald door wat je erin stopt. Aanleg (nature) en omgeving (nurture) hebben daar invloed op. Baby’s komen niet ter wereld als onbeschreven blad; karaktertrekken en voorkeuren zijn deels te voorspellen aan de hand van genetische opmaak.

een vrouw wordt tot vrouw gemaakt
Een andere actuele kwestie die aansluit bij het onderwerp identiteit en vrijheid is die van emancipatie en feminisme. ‘Volgens het feminisme zijn de biologische verschillen tussen man en vrouw geen rechtvaardiging voor sociale, culturele of economische verschillen’.*
Gelijkheid tussen mannen en vrouwen krijgt veel aandacht en wordt in één adem genoemd met de gelijkheid tussen wit en zwart.
De afgelopen 10 jaar is er steeds meer aandacht voor discriminatie en diversiteit. Hoewel de discussies tot felle botsingen leiden, zie ik het als een goed teken dat ‘minderheden’ meer de vrijheid voelen om zich te uiten.

Alle hierboven aangestipte onderwerpen, vind ik interessant om een volgende keer verder uit te diepen.
Wat zijn jouw gedachten over deze onderwerpen? Ik praat er graag met je over en sta er voor open tot nieuwe inzichten te worden gebracht.

File:Anthropology; an introduction to the study of man and ...

* Le Coultre, E. (2007). Ik denk, Diemen, Nederland: Veen Magazines

wat is normaal?

Ik heb het al vaker genoemd, maar ik vraag mij dus regelmatig af: wat is ‘normaal’? En wat is ‘goed’? Deze vragen komen samen met een soms nog verdergaande twijfel aan alles en een overweldigende verwondering over alles dat bestaat.
Niks is vanzelfsprekend en het leven is onvoorstelbaar.
Het heelal schijnt volgens wetenschappers te zijn ontstaan door de oerknal. Volgens religieuzen is alles geschapen door een god.
Ik heb thuis een leuk kinderboek dat op beeldende wijze het ontstaan van leven op aarde en het ontstaan van het heelal uit de doeken doet. Interessant. Maar niet te bevatten. Het geeft me soms een vreemd gevoel.
Hoe kan er uit niets, iets ontstaan? Waartoe zijn wij hier op aarde. Dat soort vragen.
Het lijkt of veel mensen het leven wel vanzelfsprekend vinden. Normaal gesproken heb je misschien geen tijd om bij dit soort vragen stil te staan, wil je je dagelijks leven leiden. Het is noodzaak om bepaalde aannames te doen, om te kunnen functioneren. Wanneer je je werkelijk overal over verwondert, komt er niks meer uit je handen.
Dat laatste gebeurt mij dan ook regelmatig.

Wat is normaal?
Ik moet mijn opgekropte overdenkingen even opdelen in kleinere stukjes, gesorteerd naar thema.
Vandaag het thema: wat is normaal?

Sociale acceptatie
De vraag over wat normaal is heeft te maken met normen waar we aan moeten voldoen om sociaal geaccepteerd te worden. Het lijkt er aan de ene kant op dat er streng over onszelf en elkaar geoordeeld wordt als je bijvoorbeeld kijkt  naar alle discussies  die vooral online ontstaan. Er ontstaan enorm felle discussies waarin mensen in woede ontvlammen naar aanleiding van elke scheet en er gevoelige thema’s aan koppelen, bijvoorbeeld over rascisme. Fascinerend fenomeen. Mensen voelen zich snel aangevallen als het gaat over politieke kwesties. Ik denk omdat zij zich sterk identificeren met bepaalde overtuigingen, maar hier toch onzeker over zijn. Als deze denkbeelden in twijfel worden getrokken, moeten zij zichzelf met hand en tand verdedigen. Er wordt wat dat betreft weinig getolereerd. Polarisatie noemen ze dat tegenwoordig; heel populair. Het lijkt er soms op dat mensen elkaar weinig ruimte gunnen.
Het lijkt haast normaal. Normaal is immers datgene dat het meest voorkomt. Is het iets goeds om je aan te passen aan de norm? In veel gevallen niet, denk ik.

Is iedereen gek? Op zijn minst eigenaardig.
Ook is ‘normaal’  een relatief klein hokje. Ik zie nu een grote kast voor me met allemaal kleine vakjes waarin mensen in dossiers tot in de kleinste details worden gecategoriseerd. Iets van een systeem moet er wel inzitten, voor het overzicht. Maar het mag best iets ruimer en rommeliger. Er zijn veel eisen die worden gesteld aan het etiket ‘normaal’. Eigenlijk zoveel dat bijna niemand dit etiket echt verdient. Iedereen heeft wel iets te verbergen. Hele menselijke dingen worden gezien als taboe. Iedereen kan door de mand vallen en worden ontmaskerd.

Etiketjes
Als het gaat om de vraag: ben ik normaal? Dan denk ik  aan mijn hersenkronkels, de moeilijkheden die ik ervaar in het leven en mijn psychische gesteldheid, de etiketten die je hierop zou kunnen plakken en hoe legitiem deze zijn.

Vraagt tegenwoordig niet bijna iedereen zich af of er iets mis met hem is? En zijn de mensen die dit niet doen, niet het meest gevaarlijk? De president van Amerika bijvoorbeeld.

Nu ga ik worteltjes eten.

worteltjes