Tagarchief: ik denk

Filosoferen met Charlotte: Wat is een mens?

Filosoferen met Charlotte

onderwerp van vandaag: wijsgerige antropologie: Wat is een mens?

Mijn identiteit
Wat maakt een persoon tot wie hij is, wat maakt zijn identiteit en is er een kern?
Ben je nog steeds dezelfde persoon als de baby uit je eerste fotoboek? Alle cellen in je lichaam zijn vervangen, maar is er iets dat hetzelfde blijft? En zijn we zo redelijk als we denken?

Mensen maken verhalen en hebben herinneringen. Alle herinneringen kun je aan elkaar rijgen tot een samenhangend verhaal. We geven ons leven betekenis door verhalen. Maar als je je geheugen verliest bijvoorbeeld door hersenletsel, wat blijft er dan van je over? Is er naast het geheugen nog iets anders dat de mens maakt tot wie hij is? Zijn we meer dan een verzameling herinneringen?

Vrije wil
Over een roodborstje kun je op Wikipedia lezen dat hij broedt van april tot juli en in twee broedsels 5 tot 7 eieren legt. Dit gedrag is geen bewuste keuze, in tegenstelling tot het gedrag van de mens, die zelf zijn eigen leven moet vormgeven. Wij mensen zijn ons bewust van onszelf en onze sterfelijkheid. Mensen zijn, anders dan veel dieren, in staat zichzelf van een afstandje te bekijken en na te denken over wie zij willen zijn in plaats van enkel te reageren op hun omgeving. Van sommige andere dieren weten we dat zij ook een ver ontwikkeld bewustzijn hebben, zoals dolfijnen en olifanten.
In de moderne westerse wereld wordt veel waarde gehecht aan de vrije wil en met deze vrijheid om je eigen keuzes te maken, komt ook verantwoordelijkheid.

I-Robot
Hoe zie jij dit? Wat maakt jou tot wie je bent?
Heb je een lichaam of ben je een lichaam? Als we enkel materiaal zijn en alle processen in de hersenen scheikundig te verklaren zijn, hoeveel vrijheid hebben we dan om zelf keuzes te maken?
Zou je een mens dan kunnen nabouwen? Met emoties en alles erop en eraan? Ik heb weinig verstand van kunstmatige intelligentie (robots en computers) maar ik geloof dat een computer geprogrammeerd wordt om bepaalde wetmatigheden/regels te volgen. Wat eruit komt, wordt bepaald door wat je erin stopt. Allerlei organen kunnen tegenwoordig vervangen worden door apparatuur. Iemand met een kunsthart is nog steeds een mens, maar iemand met een kunstmatig brein wordt niet zo gezien.

Tot op zekere hoogte wordt bij mensen wat eruit komt ook bepaald door wat je erin stopt. Aanleg (nature) en omgeving (nurture) hebben daar invloed op. Baby’s komen niet ter wereld als onbeschreven blad; karaktertrekken en voorkeuren zijn deels te voorspellen aan de hand van genetische opmaak.

een vrouw wordt tot vrouw gemaakt
Een andere actuele kwestie die aansluit bij het onderwerp identiteit en vrijheid is die van emancipatie en feminisme. ‘Volgens het feminisme zijn de biologische verschillen tussen man en vrouw geen rechtvaardiging voor sociale, culturele of economische verschillen’.*
Gelijkheid tussen mannen en vrouwen krijgt veel aandacht en wordt in één adem genoemd met de gelijkheid tussen wit en zwart.
De afgelopen 10 jaar is er steeds meer aandacht voor discriminatie en diversiteit. Hoewel de discussies tot felle botsingen leiden, zie ik het als een goed teken dat ‘minderheden’ meer de vrijheid voelen om zich te uiten.

Alle hierboven aangestipte onderwerpen, vind ik interessant om een volgende keer verder uit te diepen.
Wat zijn jouw gedachten over deze onderwerpen? Ik praat er graag met je over en sta er voor open tot nieuwe inzichten te worden gebracht.

File:Anthropology; an introduction to the study of man and ...

* Le Coultre, E. (2007). Ik denk, Diemen, Nederland: Veen Magazines