Tagarchief: klimaatverandering

Interview met Roel (Groen Links)

Ik interview Roel van der Linden over zijn idealen. Hij reageerde enthousiast op mijn oproep. Roel is net afgestudeerd als Leraar maatschappijleer, is lid van GroenLinks en zet zich in voor Greenpeace.

Wat is volgens jou de grootste uitdaging van deze tijd?
‘De grootste uitdaging van deze tijd is volgens mij het tegengaan van klimaatverandering.
En wel op een eerlijke manier, waarbij de vervuiler betaalt. Hoewel.. dit zou betekenen dat mensen met veel geld lekker veel mogen vervuilen. Het is een ingewikkelde kwestie.’

Ik vraag hem hoe hij erbij kwam om politiek actief te worden.
Roel vertelt dat hij zijn groene idealen van huis uit heeft mee gekregen. Zijn ouders rijden bijvoorbeeld geen auto, hebben zich altijd ingezet voor GroenLinks en eten geen vlees. Hij heeft nooit de behoefte gevoeld zich hier tegen af te zetten. Op een gegeven moment ging hij zelf meer kritisch nadenken, maar concludeerde dat hij nog altijd achter deze idealen stond. Op de middelbare school volgde hij het vak maatschappijleer al met veel interesse en tijdens zijn vervolgstudie groeide zijn maatschappelijke betrokkenheid steeds meer. Een aantal jaar geleden schreef hij zich in voor Dwars, de jongerenorganisatie van GroenLinks en woonde verschillende bijeenkomsten bij. Later is hij zich gaan inzetten voor Greenpeace als organizer. Zijn rol is om vrijwilligers te werven tijdens verschillende acties. Helaas zijn er nu een aantal acties geannuleerd in verband met Corona.

Is er iets veranderd sinds de Corona-crisis?
‘Het Corona-virus is afschuwelijk voor de slachtoffers en je mag het eigenlijk niet zeggen, maar je merkt wel de positieve effecten op het milieu. Bij Greenpeace is nu de vraag of het voeren van actie op een andere manier doorgaat, bijvoorbeeld door petities rond te sturen. Dit lijkt op het moment ongepast, omdat iedereen in de ban is van het virus. Maar het klimaat gaat ook gewoon door.

Ik vraag hem of hij vind dat hij en ik zelf verantwoordelijk zijn om klimaatverandering tegen te gaan.
Zelf neemt Roel graag zijn eigen verantwoordelijkheid door vegetarisch te eten, kort te douchen en zo min mogelijk te vliegen. ‘Dit laatste is nog best een uitdaging, als je van reizen houdt. Een verre reis maken met de trein is een stuk duurder en minder efficiënt.’ Zelf vliegt hij nog af en toe, wat gepaard gaat met enige vliegschaamte. ‘Vliegtickets zijn veel te goedkoop en er zouden betere en betaalbare treinverbindingen moeten komen, maar dat is geen excuus om niet je eigen verantwoordelijkheid te nemen. Ik heb trouwens wel een keer een stukje kip geproefd, maar vond het ook helemaal niet lekker.’

Ik vraag of hij wel eens discussies heeft met mensen hierover.
Roel vertelt dat hij maar weinig mensen spreekt die heel anders in het leven staan. ‘Onbewust zoek je toch de mensen op waarbij je je prettig voelt en kom je in je eigen bubbel terecht.’ Tijdens zijn opleiding wordt er wel eens gediscussieerd en neemt iemand de rol in van advocaat van de duivel, maar echt tegenstanders spreekt hij nauwelijks. Hij heeft wel een subtiel verschil opgemerkt tussen bijvoorbeeld de Partij voor de Dieren en GroenLinks. ‘Ik vind dat De Partij voor de Dieren soms iets te idealistisch en star kan zijn. Bijvoorbeeld bij het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne was de Partij voor de Dieren tegen, omdat ze in Oekraïne veel plofkippen hebben. Maar het gaat hier natuurlijk ook om Europese solidariteit. Soms moet je minder doordrammen en meer pragmatisch zijn. Je moet je idealen niet verloochenen, maar een beetje water bij de wijn doen is soms wel goed.

Op internet leest hij weleens reacties van mensen die er compleet andere denkbeelden op nahouden: ‘Ik weet dat er nog steeds mensen zijn die denken dat klimaatverandering en de invloed van de mens daarop een hoax is. Op internet lees je vaak hele extreme uitspraken hierover. De ene roept dat het één groot complot is, de ander dat je een moordenaar bent als je een keer een stukje vlees eet. Ook in de media wordt veel podium gegeven aan extreme meningen. Er lijkt weinig ruimte voor nuance.

Wat zou een rampscenario zijn voor jou?
‘Ik ben niet zo’n doemdenker, maar in het slechtste geval gaan mensen als het straks weer kan, helemaal los en boeken massaal weekendjes New York.’

Hoe zou de ideale wereld eruit zien?
‘In de ideale wereld zou iedereen zijn steentje bijdragen en zou iedereen een eerlijke kans krijgen en niet worden afgerekend op zijn of haar achtergrond.’ Roel is optimistisch over de toekomst en heeft er vertrouwen in dat een eerlijke en groene wereld mogelijk is. ‘Veranderingen/ontwikkelingen kunnen ineens heel snel gaan, kijk maar naar vrouwen-emancipatie. Voor zover ik daar als man iets over kan zeggen. Ook zijn steeds meer mensen zich bewust van het belang van een gezond klimaat. 10 jaar geleden was het bijvoorbeeld nog een beetje raar om vegetarisch te zijn. Tegenwoordig is het hip om groen te doen.’

GroenLinks - Wikipedia

Leefschaamte

Sla deze blog maar over als het gezeik over duurzaamheid je ook de neus uitkomt.

Mijn ideeën over de groene kerk houden me nog altijd bezig:
Ik worstel met mijn verworven kennis die ik misschien toch liever niet had gehad, over de opwarming van de aarde, massa-extinctië etc etc

Verantwoordelijkheid 
Ik dicht mezelf allerlei positieve eigenschappen toe: Mijn gevoeligheid, openheid (in de zin van open staan) idealisme en betrokkenheid zorgen ervoor dat ik mij allerlei leed en onrecht bijzonder aantrek en mijn grote verantwoordelijkheidsgevoel maakt dat ik deze problemen wil oplossen.
Ik heb het idee dat er steeds meer mensen zijn die dit herkennen: een groeiend bewustzijn en de wil en plichtsgevoel om dingen ten goede te veranderen. Al wees een geïrriteerde vriendin me erop dat het in haar kringen helemaal niet zo leefde en uitte een donkerbruin vermoeden dat ik wellicht ‘gelijkgestemden’ opzocht.  Ik denk beide.
Mensen moeten zich op een bepaalde manier verhouden tot de vele berichten hieromtrent die hen ter oren komen (klimaatstakingen, halvering van de vee-stapel, van het gas af..) De vriendin vertelde me bozig dat ze totaal geen last heeft van vliegschaamte, vleesschaamte of welke (ecologische) schaamte dan ook en zich dat weigert aan te laten praten. Ook vroeg zij zich af wat er erg aan is, mocht de mensheid uitsterven.

Waarom is uitsterven erg?
Ik vind dat op zich een interessant filosofisch vraagstuk. Veel groene kerkgangers hebben het over het redden van de aarde, wat niet aan de orde lijkt. De aarde zal het hoogstwaarschijnlijk een worst wezen en redt zichzelf wel. Het gaat, denk ik, meer om het voortbestaan van de mensheid, waar een deel van de mensheid, waaronder ik, zich druk om kan maken.  Waarom zou ik het erg vinden als de mensheid zou vergaan? Waarom vind ik sterven en verliezen erg?
Ondanks dat ik de zin van het bestaan (nog) niet doorgrond 😜 en ik een hoop mensen waardeloos vind,  hecht ik toch veel waarde aan het leven. Ik vind het verdrietig om te zien hoe geruïneerd wordt wat voor mij van waarde is en word er blij van als goed wordt omgegaan met alles wat kwetsbaar is (elkaar, natuur, milieu en dieren). En ik vind doodgaan en anderen verliezen gewoon echt doodeng.
Ondanks het verstandelijke idee dat ‘de dood er niet is als jij er bent en jij er niet bent als de dood er niet is.’ Vertrouwde dingen die veranderen, onzekerheid en leed, brr.

Dino's - Lesmateriaal - Wikiwijs

Hypocriet?
Ik spreek mezelf misschien tegen. Dat komt omdat ik, net als bijna alle andere mensen, een vat vol tegenstrijdigheden ben, een hypocriet wezen met conflicterende waarden en ideeën.
In mijn vorige blog over de groene kerk, viel ik de leden van de partij voor de dieren, en alle andere wijzende vingertjes aan, omdat ik me aangevallen voelde. Omdat ik worstel met en oordeel over mijn eigen verantwoordelijkheid en morele gedrag en ik wordt mega-geïrriteerd van dat mega-ongemakkelijke gevoel en confrontaties. Ik vind het ook heel oneerlijk als ik het gevoel heb dat er naar mij gewezen wordt omdat ik niet perfect ben, omdat ik (nog) niet bereid ben dierlijke producten op te geven. Het gaat vooral om het eten, een van de dingen in het leven die veel impact hebben.
Dit voelt heel oneerlijk, omdat ik bijzonder veel last heb van vliegschaamte, terwijl de meeste mensen in mijn omgeving bij de vleet de hele wereld overvliegen. Het voelt alsof ik mezelf beperk, ondanks dat ik geen reislustig typ ben. Ik verlang in de wintermaanden intens naar wat zon. Ondertussen lijkt het erop dat de mensheid zichzelf het leven op aarde onmogelijk loopt te maken. 1 van  ongeveer 8 miljard mensen ben ik (8.000.000.000). En Nederland is zeker niet een van de braafste jongetjes van de klas. Wanneer iedereen op de wereld zou leven als een gemiddelde Nederlander, zouden we bijna vier wereldbollen nodig hebben om in alle behoeften te voorzien. Onhoudbaar dus.
Ook mijn bezwaren tegen voortplanting voelen als oneerlijk, ondanks dat ik nooit een sterke voortplantingsdrift heb gevoeld om verschillende (persoonlijke) redenen, waarover meer in een later blog. Onder andere vraag ik me af  op wat voor wereld ik mijn kind zou zetten: Is het een veilige wereld, een wereld waarin het een mooie toekomst te wachten staat? Ik heb er mijn ernstige twijfels over. En dat zie ik zelf niet als pessimistisch.

NEW SAVANNA: Elephant Regression: On the Couch with Dumbo

Vliegen, vlees eten en spullen kopen
Verschillende wetenschappers, onderzoekers en verslaggevers
zeggen verschillende dingen over wat het meest impact maakt.  In een stuk van de correspondent las ik bijvoorbeeld dat een retourvlucht Amsterdam- New York qua CO2 uitstoot gelijkstaat aan 1000 big macs per persoon. En iedereen weet inmiddels toch wel dat het hele vlees-proces ontzettend milieuvervuilend is?!
Ik vond dat shockerend en maak me sindsdien extra druk om luchtvaart. Babette Porcelijn benadrukt de impact van ‘spullen’, met name de verborgen impact die wij niet zien in Nederland.

Tegen consumenten-activisme
Ik las een stuk in het vrij Nederland van Roxane van Iperen, wat ik goed hout vond snijden en heel mooi aansloot bij mijn ideeën die ik omschreef in het groene kerk-stuk. Dat het wijzende vingertje naar elkaar misplaatst is en afleidt van de mensen/organisaties en bedrijven die echt het verschil kunnen maken en dus ook die verantwoordelijkheid zouden moeten dragen. Wat niet betekent dat je niet je best moet doen. Maar reken niet de verkeerde mensen af.

PROFESSORES LUSOS: Assumam as vossas decisões.

Beroep op geweten
Ik bevind mij inderdaad bijzonder vaak onder mensen die zich persoonlijk verantwoordelijk voelen voor de staat van klimaat, milieu en dierenwelzijn en hun leven willen ‘beteren’. Ook heb ik sterk de indruk dat zij het liefst hebben dat anderen ook zo leven als zij (vegan, verantwoord, zero-waste etc). Ik trek mij dit beroep op  mijn geweten zo aan, omdat ik zelf ergens ook de overtuiging heb dat het mijn plicht is verantwoordelijkheid te dragen en mijn uiterste best te doen, wat betekent dat ik niet mijn leven kan leiden op de manier waarop ik dat altijd heb gedaan. En in zekere zin doe ik dat ook niet. Ik vraag mij tegelijkertijd af hoe constructief  of misplaatst dit schuldgevoel is en vind het moeilijk het vertrouwen te hebben dat mijn best doen zin heeft. Of dat degenen die echt het verschil kunnen maken echt hun verantwoordelijkheid gaan nemen.

Bronnen:
https://www.vn.nl/pleidooi-tegen-consumentenactivisme/

https://decorrespondent.nl/8368/toen-ik-deze-cijfers-onder-ogen-zag-besloot-ik-veel-minder-te-vliegen-en-jij-misschien-ook/922228912-0226280f

https://maatschapwij.nu/videoportret/babette-porcelijn/

Worstelingen van een klimaat-gekkie

Hoe ik omga met mijn klimaat-depressie

Gisteravond zag ik op youtube een kort fragment van yung dwdd over klimaatdepressie.
Zelf herken ik mij hier wel in: Ik maak me ook grote zorgen over klimaatverandering, het milieu en het toekomstbeeld wat ons boven het hoofd hangt. Het maakt me angstig, moedeloos en wanhopig.
Er zijn ook mensen die dit gek vinden of er zelfs kwaad van worden, lees ik bijvoorbeeld in de comments.

Waanzin
Ik snap aan de ene kant het sentiment van: wat een gezeur! Dat het woord duurzaamheid je de strot uitkomt, omdat je geen zin hebt om je verantwoordelijk te voelen, na te moeten denken over keuzes en misschien te veranderen. Ik snap dat je daar geen behoefte aan hebt. Sommigen mensen, zoals Peter, Ruben en Bob, gaan nog een stapje verder en hebben het over ‘linkse propaganda’, belastinggeld, gejank en grotere problemen. Alsof het allemaal ‘fake news’ is. Dan zou het om één gigantisch groot complot gaan. Dat je zo in het ootje wordt genomen is wel heel triest inderdaad. Maar daar trappen Peter, Ruben en Bob natuurlijk niet in! Zij weten wel beter. Eigenlijk zijn we allemaal een beetje zielig. De klimaat-gekkies zoals ik, omdat ze depressief worden vanwege klimaatverandering en de complotdenkers, omdat ze gefrustreerd raken doordat ze zien hoe een groot deel van de mensheid mee gaat in de klimaat-waanzin.

Wel denk ik dat het goed is om kritisch te blijven en zo min mogelijk taboes te hebben als het gaat om haalbare oplossingen.

Bewustwording
Zoals ik eerder schreef, ben ik mij de afgelopen 10 jaar steeds meer betrokken gaan voelen met de wereld om mij heen. Dit is in mijn ogen een proces van volwassenwording, maar ook gevolg van de globalisering en beschikbare informatie. Er lijkt aan de ene kant een soort collectief bewustwordingsproces gaande van het belang van duurzaamheid en dat alle keuzes die je maakt, gevolgen hebben voor anderen, groot en klein.
Ik ga er voor het gemak even vanuit dat ik niet in het ootje wordt genomen en dat de media die ik hoog heb zitten, beogen betrouwbare informatie boven tafel te krijgen. Ik heb vele bronnen geraadpleegd zoals de Correspondent, die uitgebreide onderzoeksjournalistiek bedrijven met bronvermeldingen. Ik kan concluderen dat tussen de 90 en 100% van de wetenschappers het erover eens is dat er sprake is van een zeer onwenselijke klimaatverandering en dat de mens daar invloed op heeft. Na de industriële revolutie is een plotselinge en enorme stijging van onder andere CO2 te meten. De gevolgen hiervan zijn catastrofaal en zijn nu al merkbaar op veel plekken. Een aantal feiten over concrete gevolgen zet ik later nog eens op een rijtje. Ik kan natuurlijk begrijpen dat dit geen leuk nieuws is en dat het voor je eigen gemoedsrust fijn is om ongunstige bevindingen in twijfel te trekken. Maar het valt eigenlijk niet meer te ontkennen.
Ik heb me wel eens afgevraagd waarom het me zo raakt, waarom het anderen minder lijkt te raken. Psychologisch is dit onder andere te verklaren doordat veranderingen op veel weerstand stuiten.

Waarom is het belangrijk
Persoonlijke omstandigheden spelen een grote rol in hoe je de wereld om je heen ervaart.
Nu is het in mijn geval zo dat ik net ben afgestudeerd (alleen nog ‘even’ het eindgesprek), ineens veel meer tijd heb om na te denken over de zin van het leven en in een onzekere nieuwe fase van mijn leven zit waarin een hoop gaat veranderen. Daarnaast heeft het thema van mijn onderzoek (eenzaamheid) een hoop bij me naar boven gehaald en als klap op de vuurpijl is het van de een op de andere dag herfst. Dit alles zorgde voor een lichte mate van existentiële crisis. Wanneer ik niet helemaal zeker ben over de zin van mijn leven, vraag ik mij ook weleens af wat eigenlijk de zin is van het leven in het algemeen.
Eerder schreef ik wel eens dat het mij pijn doet om te zien dat hetgeen waar ik om geef, geweld wordt aangedaan. Blijkbaar geef ik ergens om. Wat is dat iets precies? Mijn leven? Het leven op aarde? De aarde? Toekomstige generaties?
En wat is het dat het leven de moeite waard maakt? Dat zijn toch de mensen om je heen. De connectie. De mens is een sociaal dier.

Eenzaamheid 
Met mijn zorgen over het klimaat, voel ik mij weleens eenzaam, omdat ik het idee heb dat mensen er geen zin in hebben, er moe van worden en geïrriteerd of ze begrijpen het niet zo goed. Ik wil eigenlijk niet negatief zijn en de sfeer verpesten door al te zware onderwerpen aan te snijden. Mensen willen het niet horen, denken dat het wel los zal lopen, dat het waarschijnlijk overdreven is, dat technologische ontwikkelingen alles wel zullen oplossen. Dat het niet aan hen is, of dat het geen zin heeft. Ik wil mensen niet tot last zijn. maar het opkroppen werkt ook niet. Het moet er gewoon uit, anders ontplof of implodeer ik. Het sijpelt dan ook regelmatig naar buiten: waar het hart van vol is, loopt de mond van over.
Ik ben nou eenmaal een (irritante) moraalridder, linkse gütmench-hippie van de groene kerk en ik wil mijzelf accepteren zoals ik ben. Idealisme en betrokkenheid zijn geen slechte eigenschappen.

Verantwoordelijkheid
Aan de ene kant ben ik sceptisch over het nut van individuele gedragsverandering. Er wordt in mijn ogen wel buitensporig veel aandacht besteed aan individuele verantwoordelijkheid, wat gepaard gaat met destructieve schuldgevoelens. En de grootste vervuilers lijken het positieve effect van je moeite dubbel en dwars teniet te doen. (Uitbreiding van luchtvaart, investeringen in olieboringen etc.)
In je eentje verantwoordelijkheid dragen is grootheidswaan, waanzin als druppeltjes sprenkelen op een gloeiende plaat. Maar toch wil of moet ik iets doen. Ik wil me niet machteloos voelen. Actie ondernemen geeft mijn leven zin. Ik wil graag geloven dat alle actie zin heeft, omdat alle kleine beetjes meer zijn dan niets en veel kleine beetjes gezamenlijk de noodzakelijke verandering in gang kunnen zetten.

Wat een uitdaging blijft, is positief blijven of in ieder geval constructief te zijn en in oplossingen te denken. Ik weet dat het bijzonder weinig zin heeft om te blijven hangen in depressieve gevoelens.

Klimaatgesprekken
Ik heb in 2019 een workshopreeks gevolgd ‘klimaatgesprekken’ waarbij we met elkaar voornamelijk praatte over mogelijke acties op verschillende levensgebieden als wonen, reizen, voeding, spullen etc. gericht op het verkleinen van je ecologische voetafdruk. Het waren in totaal 6 bijeenkomsten, maar ik ben 2 keer niet geweest, omdat het me even teveel was. Een van de bijeenkomsten die ik heb gemist, ging over eten. Daar zag ik zo tegenop, omdat ik vond dat ik zo had geslackt op dat gebied. Ik voel me dan schuldig en geneer me voor mijn niet duurzame voedingskeuzes.
Terwijl mijn mede-cursisten en gespreksleiders hele aardige mensen zijn en er veel ruimte was om negatieve emoties, kritiek, twijfels en worstelingen te bespreken.

Ook na afloop van de cursus heb ik in de groeps-app mijn zorgen gedeeld. Ik zei dat ik veel last had van somberheid over klimaatverandering, de leefbaarheid op aarde, de toekomst van de mensheid en ander leven op aarde. Anderen herkenden deze gevoelens wel, dat is heel fijn om te merken dat je er niet alleen in staat. Dat geeft toch veel steun. Iemand zei: ‘wat mij altijd helpt is uitzoomen. De mens is een zeer adaptief dier dat voor allerlei problemen zoveel oplossingen kan bedenken. Vliegen is inderdaad vervuilend, maar zorgt ook voor verrijking, globalisering, contact met andere culturen.. dat vliegtuig heeft diezelfde mens bedacht. Logisch dat we niet zo snel stoppen met vliegen, het is namelijk te gek! De transitie waar we nu inzitten, komt met horten en stoten vooruit. Uitzoomen helpt, omdat je dan kan focussen op de grote (trend)lijnen. Westerlingen eten steeds minder vlees en worden zich steeds bewuster van hun rol op hun leefomgeving. Vorig jaar liepen 8.000 mensen mee bij een klimaatprotest, dit jaar waren het er 40.000 in de stromende regen. De jeugd is zich meer bewust dan ooit (klimaatspijbelaars). Ja, het gaat langzaam, maar ik kies er bewust voor om te focussen op de positieve trends. En begrip te hebben voor de tegenbeweging (zoals FvD-stemmers). Lukt me overigens niet altijd, en dan kan ik me ook intens rot voelen 😉 Dan is het fijn om te kunnen delen met anderen.’
Een ander zei: ‘Ik denk dat mooie voorbeelden andere mensen toch helpen. Bewust of onbewust.’

Morgen begint nu 
In het boek ‘Morgen begint nu’ staat ook  iets moois over omgaan met gevoelens van wanhoop:
‘Als je intensief bezig bent met klimaatverandering, komt het onderwerp hoop vaak bovendrijven. Hoe zorg je dat je de moed niet verliest? Hoe wapen je je tegen wanhoop?  Hoop moet realistisch zijn, want met vals optimisme schiet niemand iets op. Tijdens de strijd tegen het fascisme in de jaren 20, muntte de Italiaanse socialist Antonio Gramsci de beroemde zinsnede ‘pessimisme van het verstand en optimisme van de wil’. De zin stond bovenaan zijn krant l’Ordine Nuovo. Hij bedoelde daarmee dat je altijd de harde waarheid onder ogen moest zien, weg moest blijven van illusies en desondanks de vastberadenheid moest zien te vinden om te vechten voor wat je rechtvaardig en goed vindt. De activist Shaun Chamberlin gebruikt de term ‘dark optimism’ voor zijn gemoedstoestand. Hij beschrijft dat als volgt:

‘..naar het leven kijken zonder angst voor de waarheid – ook als die waarheid onaangenaam of onverteerbaar is. Door het onbekende te onderzoeken zien we het zoals het is, niet zoals het er in onze nachtmerries uitziet. Ons wapen tegen duisternis is een onverslaanbaar geloof in de mogelijkheden van de mensheid.’

De boeddhistische schrijvers Joanna Macy en Chris Johnstone gaven hun boek als titel Active Hope om te laten zien dat volgens hen hoop eerder een handeling of actie is, dan een geloof of een gemoedstoestand. Wat je mening daar ook over is, je zult hoe dan ook een manier moeten vinden om de uitdagingen die voor ons liggen onder ogen te zien en tegelijk een realistische mate van hoop te houden. Mensen doen dat op verschillende manieren.’

Daaronder staan een aantal voorbeelden die in de groeps-app ook werden genoemd:Je kan er niet constant mee bezig zijn. Zoek afleiding, troost, gelijkgestemden, praat erover, onderneem actie, ga sporten, wandelen etc.

In een volgend blog ga ik in op de meest zinvolle acties die je zelf kunt ondernemen om een verschil te maken.

 

Bronnen: 
website klimaatgesprekken

Morgen begint nu. klimaatvriendelijke keuzes, het nieuwe normaal.