Verplichte vaccinatie voor iedereen?

Dit stuk schreef ik in juli, maar is nog steeds actueel. Mensen die fel voorstander zijn van massale vaccinatie zien geen kwaad in sterke drang. Keuzes hebben immers gevolgen. Anderen die legitieme redenen hebben om zich niet te willen laten vaccineren (hebben zij nog het recht op lichamelijke integriteit?) kunnen binnenkort hun baan kwijtraken.

12 juli is naar buiten gekomen dat in Frankrijk vanaf 1 augustus de ‘gezondheidspas’ verplicht wordt in alle openbare ruimten. Je komt nergens meer in zonder bewijs van vaccinatie of een negatieve PCR-test (1, 2, 3).

Macron zei tijdens zijn toespraak dat dit nodig is om het alarmerend hoge aantal besmettingen met de Delta-variant in te dammen. De plicht om je gezondheidspas te tonen zal gelden voor nagenoeg alle openbare ruimten. Ook tieners vanaf 12 jaar moeten aan deze voorwaarden voldoen, werd gezegd. Duidelijke taal, zou je denken. Toch ontstond er veel verwarring. Ongeruste vakantiegangers belden massaal met campings om te informeren naar de maatregelen. Ook bij de ANWB ‘regende het telefoontjes.’ (4)
Dinsdagavond werd het bericht van Macron aangepast met de mededeling dat tieners pas vanaf 30 augustus aan de voorwaarden hoeven voldoen, omdat zij nog niet allemaal de kans hebben gekregen zich te laten vaccineren. Ook zou de minister willen voorkomen ‘dat vakanties van gezinnen worden verpest.’ (5)

Om mensen zoveel mogelijk te stimuleren om zich te laten vaccineren is een PCR-test vanaf 7 juli niet meer gratis voor buitenlandse toeristen en vanaf het najaar zullen ook de Fransen zelf 44 euro aftikken voor een PCR-test. De negatieve PCR-test mag niet ouder zijn dan 48 uur. Dat betekent dat wanneer je niet gevaccineerd bent, je tijdens je vakantieverblijf elke 2 dagen een test zult moeten doen. Dat loopt aardig in de papieren.

Zorgpersoneel
Verder wordt zorgpersoneel vanaf 15 september verplicht zich te laten inenten en zullen er straffen worden uitgedeeld aan medisch personeel dat niet is beschermd. Het gaat zelfs zo ver dat gezondheidsminister Olivier Veran aankondigde dat zorgpersoneel dat dan niet is ingeënt, niet meer mag werken en niet meer krijgt betaald. Macron vroeg zich tijdens zijn toespraak hardop af of uiteindelijk niet alle inwoners van Frankrijk een verplichte coronavaccinatie moeten krijgen. Daarmee kwam hij terug op een eerder gemaakte belofte. Ook onze demissionair minister van volksgezondheid Hugo de Jonge deed een aantal maanden geleden de belofte dat vaccinatie altijd een vrije keus zou blijven. Onlangs heeft de Jonge gezegd dat het kiezen is tussen een vaccinatie of ziek worden.

Griekenland
De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis deed zo mogelijk nog boutere uitspraken. Ook hij kondigde verplichte vaccinatie aan voor zorgmedewerkers en beperkingen voor niet-gevaccineerden. “Het land zal niet op slot gaan vanwege een kleine groep mensen” zei hij. Ook deed hij de uitspraak: ‘Niet Griekenland is in gevaar, maar ongevaccineerde Grieken wel.’ (6) Mensen die zich niet willen laten vaccineren, worden op deze manier afgeschilderd als egoïstische lastpakken. Niet alleen worden zij verantwoordelijk gehouden voor verspreiding van het virus, ook worden zij als oorzaak aangewezen van de noodzaak draconische maatregelen in stand te houden.

De druk wordt duidelijk flink opgevoerd. Dit heeft te maken met de lagere vaccinatiebereidheid. Elke volwassene heeft inmiddels de kans gekregen zich te laten vaccineren. In Frankrijk heeft nu ongeveer 60% van bevolking een eerste prik, meldt de Volkskrant. Het grootste deel van de resterende 40% wil geen prik. Het is de vraag of Fransen het verplicht vaccineren zullen pikken. De afgelopen periode zijn er massale protesten in Frankrijk, waarvoor in de media bijzonder weinig aandacht is. De Volkskrant was een van de weinige nieuwsbronnen die de protesten de moeite waard vonden om te benoemen, maar benadrukt dat het hier om een achterhoedegevecht gaat (van ruim 100.000 man), niet om een opstand  (7).

Waar is de proportionaliteit?
Filosoof Jonathan Lambaerts is kritisch over de verplicht gestelde vaccinatie. Verplichte vaccinatie zet het grondbeginsel van de rechtstaat onder druk, stelt hij in zijn opiniestuk in Knack (8). Het schept een precedent dat overheden in de toekomst sneller in de verleiding zal brengen aan grondrechten als het zelfbeschikkingsrecht voorbij te gaan, terwijl onduidelijk blijft op grond van welke criteria dit gebeurt.
Voorstanders van verplichting redeneren dat een hoge vaccinatiegraad de beste garantie is op groepsimmuniteit. Men verliest hierbij de proportionaliteit uit het oog: het mogelijk verlies van baan en inkomen is buitenproportioneel. Wanneer kritische zorgmedewerkers voet bij stuk houden, verliest de zorgsector personeel dat ze nu al niet kunnen missen. Of de meest kwetsbaren hier op lange termijn baat bij hebben, is maar zeer de vraag.
Op 13 juli zei Humberto Tan in zijn talkshow dat zorgmedewerkers er ook voor kunnen kiezen een andere baan te zoeken (9). Lambaerts zegt terecht: Voor zorgmedewerkers die jaren hebben geïnvesteerd in studie en carrière, is de kostprijs van deze keuze zo hoog dat van een keuze geen sprake meer is. Wanneer zorgmedewerkers zeggenschap over hun eigen lichaam wordt ontzegd, om de gezondheid van anderen te beschermen, worden de rechten van de een, ondergeschikt gemaakt aan die van de ander. Dit legt een basis voor rechtsonzekerheid die iedereen treft. Enige terughoudendheid is hier op zijn plaats.

Bronnen:
1.  https://www.telegraaf.nl/nieuws/575686884/weinig-lol-zonder-prik-in-frankrijk-deze-zomer
2.  https://www.nu.nl/coronavirus/6145183/frankrijk-verplicht-vanaf-1-augustus-coronacertificaat-in-alle-openbare-ruimtes.html?commentId=#coral_talk_wrapper
3. https://www.ad.nl/buitenland/frankrijk-verscherpt-grenscontroles-en-verplicht-gezondheidspas-in-horeca-winkelcentra-en-bij-reizen~a1517f3d/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F
4. https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5241553/vakantie-naar-frankrijk-geanuleerd-kinderen-heel-verdrietig-dat-ze
5. https://nos.nl/artikel/2389237-coronapas-in-frankrijk-pas-na-de-zomervakantie-verplicht-voor-tieners
6. https://www.ad.nl/buitenland/griekenland-alleen-gevaccineerden-mogen-cafe-of-restaurant-in-geldt-ook-voor-toeristen~aa620425/?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_campaign=socialsharing_web
7. https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/franse-coronapas-leidt-tot-massale-protesten-en-miljoenen-vaccinaties~b820081c/
8. https://www.knack.be/nieuws/belgie/voorstanders-van-verplichte-vaccinatie-zetten-het-grondbeginsel-van-de-rechtsstaat-onder-druk/article-opinion-1757889.html
9. https://www.rtlxl.nl/programma/humberto/aa040fb0-6a2a-3bb3-ad6c-78a185d4b3ac

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *